یه‌كێكه‌ له‌مه‌سه‌له‌گه‌وره‌كان و سه‌رسوڕهێنه‌ره‌كانى كورد ، كورد پاش ئه‌وه‌ى به‌زۆر به‌داگیركردن كرایه‌ ئیسلام ، جارێكى تر هه‌وڵى دایه‌وه‌ كه‌ناوه‌ڕۆكى دینى زه‌رده‌شتى له‌ناو ئاینه‌كاندا ، كه‌نوسه‌ر ووشه‌ى (ئیین) ى له‌جیاتى (مه‌زهه‌ب) به‌كارهێناوه‌ .بۆ ئه‌وه‌ى به‌ده‌ستى بهێنێته‌وه‌ ئاینه‌كانى ئه‌هلى هه‌ق (كاكه‌یى) ، ته‌سه‌وف ، ئێزیدى ، عه‌له‌وى ، شه‌به‌ك ، درووزى ، سارلێ هه‌موویان ناوه‌ڕۆكى ئاینى ...درێژه‌

ناسیۆنالیزم له‌ڕوى زمانه‌وانى یه‌وه‌ وه‌رگێڕانى وشه‌ى Nationalism) ) ى ئینگلیزى یان Nationalite) ) ى فه‌ڕه‌نسى یه‌ كه‌له‌وشه‌ى Nation)) ى (نه‌ته‌وه‌) وه‌رگیراوه‌ماناى ئه‌سڵى ئه‌م وشه‌یه‌ Nation)) واته‌ گروپێكى ڕه‌گه‌زى (مجموعه‌ جنسیه‌) كه‌ له‌هه‌رێمێكى دیارى كراودا له‌دایك بوون. عبدالرحمن البزاز پێی وایه‌ كه‌جۆره‌ سه‌ر لێتێكچونێك و تێكه‌ڵكردنێك له‌نێوان (قومیه‌ (Nationalism)) و (جنسیه‌ (Nationality)) دا هه‌یه‌.

وتووێژێكى زۆر هه‌یه‌ له‌ ناوه‌نده‌ سیاسى و رۆشبیریه‌كانى عێراق له‌ سه‌ر مه‌سه‌له‌ى فیدراڵى ، سیستمى فیدراڵى سیستمێكى سیاسى پێشكه‌وتووه‌ بۆ به‌رێوه‌بردنى وڵات له‌ نێوان ناوه‌ند و هه‌رێمه‌كان ، ئه‌وه‌ش به‌و په‌یوه‌ندیه‌ توند وتۆڵ و به‌هێزه‌ى كه‌ هه‌یه‌ له‌ نێوان ناوه‌ند و هه‌رێمه‌كان، كه‌ تێیدا ده‌بێته‌ هۆى دروست بونى وڵاتێكى دیموكراسى كه‌ له‌ سه‌ر بنه‌ماى  ده‌ستور و یاسا بنیادنراوه‌، پێویسته‌ له‌سه‌ر ناوه‌ند و هه‌رێمه‌كان رێز له‌و یاسا و ده‌ستوره‌ بگرن ...درێژه‌

عێراق وڵاتى ناكۆكی و جیاوازیه‌، ماوه‌یه‌ك پێش ئێستا له‌ناوه‌راستى به‌غداد ئه‌گه‌رام، هیوایه‌كى زۆرم نه‌بوو له‌وه‌ى كه‌ لایه‌نه‌ جیاوازه‌كانى عێراق پێویستیان به‌ په‌یمانێكى كۆمه‌ڵایه‌تیه‌ هه‌یه‌ بۆ پێكه‌وه‌ ژیان. تاكه‌ شت كه‌ جێگه‌ى دڵخۆشیم بوو ناوچه‌یه‌كم بینی له‌ عێراق كه‌ ئاسایش و ئارامى تێیدا به‌رقه‌رابوو ئه‌و ناوچه‌یه‌ش بریتی بوو له‌ كوردستان...درێژه‌